قانون مندی تاریخ از منظر عقل و دین (1)
16 بازدید
محل نشر: تاریخ در آیینه پژوهش » پاییز 1386 - شماره 15(36 صفحه - از 91 تا 126)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
دانشمندانی که حرکت تاریخ را دارای مدل خاصی دانسته‏اند، قانون‏مندی حرکت تاریخ را مسلم گرفته و در مقابل، برخی کسانی که حرکت تاریخ را اتفاقی و غیر قابل پیش‏بینی پنداشته‏اند، در حقیقت بر قانون‏مندی حرکت جامعه و تاریخ، مهر بطلان زده‏اند. دسته سومی نیز قانون‏مندی تاریخ را در مقام اثبات و اکتشاف غیر ممکن شمرده‏اند. در قرآن مجید و روایات اهل‏بیت علیهم‏السلام نیز به صورت مستقیم یا غیر مستقیم بر سنت‏مند بودن تاریخ تأکید شده و بر همین اساس، انسان‏ها به عبرت‏آموزی از سرگذشت پیشینیان دعوت شده‏اند. از این رو این مسئله را علمای دینی تأیید، و امری غیر قابل تردید دانسته‏اند. ولی در میان مورخان، جامعه‏شناسان و فیلسوفان تاریخ، چه در اصل قانون‏مندی تاریخ و چه در نحوه قانون‏مندی تاریخ، اختلاف‏هایی دیده می‏شود. نگارنده در این مقال در بخش نخست، دیدگاه‏های موجود در باب قانون‏مندی یا تصادفی بودن تاریخ را بررسی کرده، آن‏گاه درباره رابطه قوانین حاکم بر تاریخ و آزادی انسان بحث نموده، سپس در بخش دوم، برخی از دلایل قرآنی را در این مقوله مطرح کرده است. در مجموع، مقاله حاضر تصادفی بودن حرکت تاریخ را نقد و بر سنّت‏مندی تاریخ صحّه می‏گذارد و رابطه آن را با آزادی انسان بررسی می‏کند. گفتنی است به خاطر طولانی بودن مقاله، بخش دوم آن در شماره آینده همین نشریه منتشر خواهد شد. واژگان کلیدی: قرآن، فلسفه، تاریخ، تصادف، قانون، سنّت و آزادی.
آدرس اینترنتی